تلفن تماس: 33239072-087

بیماری‌های کبدی

 

مقدمه:

کبد یکی از عضوهای حیاتی بدن و دارای 2 لوب می باشد که در زیر قفسه سینه و در سمت راست شکم قرار گرفته است. این ارگان نقش‌های مهم و مختلفی را در بدن ایفا می‌کند؛ از جمله این نقش‌ها می‌توان به شرکت در فعالیت‌های سوخت و ساز بدن مانند گوارش، متابولیسم داروها و پاک کردن بدن از سموم مختلف (سم زدایی) اشاره کرد. بیماری‌های کبدی می‌تواند وراثتی یا ناشی از عوامل محیطی مختلف باشد. با گذشت زمان، آسیب به کبد می‌تواند منجر به سیروز شود، که درنهایت به نارسایی کبد ختم می‌شود و این روند یک وضعیت تهدید کننده حیات می‌باشد.

علائم:

از علائم مربوط به بیماری‌های کبدی زرد شدن پوست و چشم (یرقان یا زردی)، درد شکم، تورم در قسمت های مختلف پا، خارش پوست، رنگ تیره ادرار، مدفوع خونی یا سیاه، خستگی مزمن، تهوع، استفراغ، از دست دادن اشتها و تمایل به کبود شدن می‌باشد.

علل:

بیماری‌های کبدی دارای علل زیادی هستند که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عفونت: تعدادی از ویروس‌ها توانایی آلوده کردن کبد را دارند که به دنبال آن باعث التهاب کبد و در نهایت منجر به کاهش عملکرد این عضو می‌شوند. ویروس هایی که باعث آسیب کبدی می‌شوند، می‌توانند از طریق خون، مایع منی ( مانند ویروس های هپاتیت B و C) یا مواد غذایی و آب آلوده( مانند ویروس A) پخش شوند.

اختلال سیستم ایمنی: به بیماری‌هایی که در آن ها سیستم ایمنی به بخش های خاصی از بدن خود فرد حمله می‌کند، بیماری‌های خودایمن (Autoimmune) گفته می‌شود. هپاتیت خود ایمنی یک بیماری مزمن است که در آن سیستم ایمنی، کبد را مورد تهاجم قرار داده و بر عملکرد و بافت کبد تاثیر می‌گذارد.

ژنتیک: همانند بسیاری دیگر از بیماری ها، ژنتیک نقش چشمگیری در ابتلا به اختلالات کبدی ایفا می کند. در حقیقت، این امکان وجود دارد که یک ژن معیوب به ارث رسیده از والدین منجر به نارسایی حاد یا مزمن کبد شود. بیماری‌های ژنتیکی کبد شامل هموکروماتوز، بیماری ویلسون، کمبود آلفا-1 آنتی تریپسین، هایپراٌگزالوز و سرطان می‌باشد.

سایر علل رایج اختلال در عملکرد کبد: سوء مصرف الکل (هپاتیت الکلی)، تجمع چربی در کبد (بیماری کبد چرب غیرالکلی) از جمله موارد دیگری می‌باشند که منجر به ایجاد التهاب و نارسایی کبدی می‌شوند.

ریسک فاکتورها (عوامل خطرساز):

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به بیماری های کبد را افزایش دهند عبارتند از:

  • سوء مصرف الکل
  • تزریق مواد مخدر با استفاده از سوزن مشترک
  • خالکوبی
  • قرار گرفتن در معرض خون و مایعات بدن افراد آلوده
  • داشتن شرکای جنسی متعدد (انجام رفتارهای مخاطره آمیز)
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی یا سموم خاص
  • دیابت
  • چاقی

 عوارض:

با توجه به علل مختلف مشکلات کبدی، عوارض بیماری کبدی متفاوت است؛ به عنوان مثال در افراد مبتلا به هپاتیت خودایمن و سیروز کبدی، ریسک بالایی برای ابتلا به سرطان کبد وجود دارد. بیماری کبدی درمان نشده در نهایت می تواند منجر به نارسایی و عدم عملکرد صحیح کبد شود.

پیشگیری:

  • اجتناب از سوء مصرف الکل
  • اجتناب از رفتارهای مخاطره آمیز
  • انجام واکسیناسیون علیه هپاتیت B و هپاتیت A (با نظر پزشک)
  • پرهیز از مصرف خودسرانه‌ی دارو (داروهای تجویزی و غیر تجویزی را فقط در صورت نیاز و تنها در دوزهای توصیه شده مصرف کنید.)
  • پرهیز از تماس با خون و مایعات بدن دیگران (ویروس هپاتیت می‌تواند توسط سر سوزن‌های آلوده انتقال یابد.)
  • استفاده از دستکش، روپوش آستین بلند، کلاه و ماسک هنگام کار با حشره‌کش‌ها و دیگر مواد شیمیایی سمی
  • کنترل وزن برای پیشگیری از عارضه‌ی کبد چرب غیرالکلی و دیابت

تشخیص آزمایشگاهی بیماری‌های کبدی:

 بررسی وضعیت عمومی و عملکرد کبد: وضعیت عمومی کبد توسط تست‌های بررسی آنزیم‌های کبدی شامل

 AST(SGOT)، ALT(SGPT)، ALP و γGT انجام می‌شود.

بررسی وضعیت سیستم انعقادی: سیستم انعقادی بدن توسط تست‌های (PT (INR و PTT  بررسی می‌شوند.

بررسی وضعیت ابتلا فرد به هپاتیت B آزمایش‌های شناسایی ویروس هپاتیت B شامل شناسایی آنتی ژن های سطحی ویروس مانند تست های HBs  Ag و HBe Ag و نیز آزمایش مولکولی HBV RT PCR که از دقت بالایی برخوردار است، می باشد.

بررسی وضعیت ابتلا فرد به هپاتیت C: جهت شناسایی ویروس هپاتیت C از تست‌ مولکولی HCV RT PCR و همچنین تست HCV Ab استفاده می­ شود.

بررسی وضعیت ایمنی در مقابل هپاتیت: به دنبال واکسیناسیون فرد علیه ویروس هپاتیت B، آزمایش‌ HBs Ab جهت سنجش ایمنی فرد در مقابل ویروس نامبرده انجام می شود.

بررسی وجود اختلالات سیستم ایمنی (اختلالات خود ایمن):

  • آزمایش (Anti-liver/kidney Microsomal Antibody (anti-LKM
  • آزمایش (Anti Mitochondrial Antibody Test (AMA
  • آزمایش (Anti-smooth muscle antibody (ASMA    
  • آزمایش (Anti-nuclear Antibodies (ANA

 وجود بیماری‌های زمینه‌ای مختلف:

  •  بررسی وضعیت ابتلا به بیماری هموکروماتوز[1] توسط آزمایش‌های Serum Transferrin و Serum ferritin صورت می‌گیرد.
  •  بررسی وضعیت ابتلا به بیماری ویلسون[2] توسط آزمایش‌های serum Cupper وurine Cupper  و آزمایش serum Ceruloplasmin صورت می‌گیرد.
  •  بررسی وضعیت کمبود آنزیم آلفا-1 آنتی تریپسین[3] توسط آزمایش (Alpha 1 anti trypsin(α1AT انجام می‌شود.
  •  بررسی وضعیت ابتلا به اختلال هایپراٌگزالوز توسط آزمایش‌های Serum and Urine oxalate level تعیین می‌گردد.
  •  بررسی وضعیت ابتلا به سرطان کبد: سرطان کبد توسط آزمایش‌های مختلف مانند Alpha-fetoprotein blood (AFP) test تعیین می‌گردد.
  •  بررسی وضعیت ابتلا به کبد چرب[4]: این وضعیت توسط آزمایش‌های بررسی سطح آنزیم‌های کبدی شامل AST(SGOT) ،ALT(SGPT)، ALP و γGT تشخیص داده می شود.

  در صورت بالا بودن آنزیم‌های کبدی نمی‌توان بصورت قطعی گفت که فرد مبتلا به کبد چرب است، لذا به روش ها و آزمایش‌های تشخیصی دیگری نیاز دارد.

انجام این آزمایش در آزمایشگاه حسینی نسب:

انجام آزمایش‌های مذکور در آزمایشگاه حسینی نسب در بخش‌های ژنتیک، بیوشیمی خون و ادرار، هورمون شناسی و ایمونولوژی توسط دستگاه های پیشرفته و به روز دنیا به ترتیب زیر می باشد:

  •  نام بخش: مولکولی

نام دستگاه: Real-Time LightCycler® 96

 این دستگاه ساخت شرکت Roche آلمان و دارای سیستم کالیبراسیون اتوماتیک می باشد که جهت انجام تست های HBV RT PCR و HCV RT PCR مورد       استفاده قرار می گیرد.

  • نام بخش: بیوشیمی

نام دستگاه: Autoanalyzer Cobas C311

 دستگاه تمام اتوماتیک ساخت شرکت Roche آلمان با سرعت 300 تست در ساعت و قابلیت انجام تست های اورژانسی به صورت جداگانه با متد HIA که دارای تکنولوژی جدید اولتراسوند می باشد. با توجه به اینکه دستگاه Close  می باشد، دخالت اپراتوری به حداقل ممکن می رسد. کیت های دستگاه انحصارا در اختیار شرکت Roche آلمان می باشد.

  • نام بخش: بیوشیمی

نام دستگاه: Autoanalyzer Mindray BS380

دستگاه تمام اتوماتیک که توانایی انجام 300 تست در ساعت را با روش  Fixed time end point - Turbidometery photometery دارد.

  • نام بخش: ایمونولوژی و هورمون شناسی

نام دستگاه: Cobas E411

 از برترین و موفق ترین ایمونوآنالایزرهای دنیا در حال حاضر می باشد.این دستگاه با استفاده از تکنولوژی الکتروکمی لومینسانس(ECLIA) تست های ایمونولوژی و هورمونی را با حساسیت بالا و محدوده خوانش وسیع اندازه گیری می کند و قابلیت انجام تست های اورژانسی را به صورت مجزا دارد. با توجه به اینکه دستگاه close می باشد دخالت اپراتوری به حداقل ممکن می رسد. دستگاه ساخت شرکت Roche آلمان بوده و کیت های دستگاه انحصارا در اختیار شرکت سازنده می باشد.

  • نام بخش: ایمونولوژی و هورمون شناسی

نام دستگاه: Alegria

 دستگاه اتوماتیک که با روش Elisa تست ها را با دقت بالا انجام می دهد. دستگاه ساخت شرکت ORGENTEC آلمان close  می باشد. کیت ها در انحصار شرکت سازنده است.

 
منابع: 

 [1] بیماری هموکروماتوز نوعی اختلال است که در آن میزان ذخیره آهن و آهن موجود درخون بالاتر از حد طبیعی است و به دنبال آن آهن اضافی در بافت های مختلف مانند کبد رسوب کرده و منجر به از دست رفتن یا اختلال در ارگان آسیب دیده می‌شود.

 [2] بیماری ویلسون نوعی اختلال است که میزان عنصر مس موجود درخون بالاتر از حد طبیعی است و به دنبال آن مس اضافی در بافت های مختلف مانند کبد، مغز رسوب کرده و در نهایت منجر به از دست رفتن یا اختلال در ارگان آسیب دیده می‌شود.

 [3] آنزیم آلفا-1 آنتی تریپسین یک نوع آنزیم است که در صورت کمبود یا نبود آن تخریب شدید بافتی رخ می دهد و می‌تواند باعث از دست رفتن کامل عملکرد یک ارگان مانند کبد یا ریه شود.

 [4] مصرف الکل در افراد الکلی باعث آسیب شدید به کبد می‌شوند؛ در نتیجه کبد توانایی تجزیه و تفکیک چربی ها را ندارد و منجربه تجمع چربی ها در کبد و ایجاد کبد چرب می‌شود. در افراد غیر الکلی به دلایل مختلف غیر از الکل، چربی ها در کبد تجمع یافته و باعث بزرگی و التهاب کبد می‌شود.

 

معرفی بخش‌های آزمایشگاه

تماس با ما
سنندج، خیابان آبیدر، پایین‌تر از چهارراه، کوچه پرتوی، پلاک 3
تلفن تماس: 33239072 087 
فکس: 33239092 087
ساعت کاری آزمایشگاه
شش ماه اول:
(شنبه تا چهارشنبه 7 الی 21) (پنج‌شنبه 7 الی 19)
شش ماه دوم:
(شنبه تا چهارشنبه 7 الی 20) (پنج‌شنبه 7 الی 18)